• PËR NJË DREJTËSI PA VONESA

  • PËR NJË DREJTËSI PA VONESA

  • PËR NJË DREJTËSI PA VONESA

 Pas Konferencës për Lidershipin në Gjykata në vitin 2013, Programi USAID/JuST (“JuST”) dhe Prezenca e OSBE-së në Shqipëri (“Prezenca”) panë mundësinë për të përmirësuar në mënyrë të konsiderueshme efiçencën gjyqësore duke forcuar menaxhimin aktiv të procesit gjyqësor,  së pari në një gjykatë pilot e më pas edhe në gjykatat e tjera të rretheve gjyqësore.

Nisma u hartua pas dy studimesh të kryera individualisht nga JuST dhe nga Prezenca të cilat treguan se çfarë nevojitej për të përmirësuar efiçencën e gjykimeve në gjykatat e shkallës së parë. Raporti i Prezencës, “Drejt Drejtësisë”, i cili përqendrohej tek proceset civile, tregoi se 47.7% e seancave të vëzhguara ishin joproduktive. Këto ishin seanca gjatë së cilave nuk ndodhte asgjë thelbësore në lidhje me zgjidhjen e çështjes, me fjalë të tjera, asnjë pretendim i ngritur nga palët apo asnjë akt ose provë e paraqitur.

Gjykata e Rrethit Gjyqësor Krujë shprehu interesin për të pilotuar përdorimin e parimeve të menaxhimit më të mirë të procesit gjyqësor.  Kjo nismë u titullua Projekti “Drejtësi pa vonesa” dhe që në hapat e parë gjeti mbështetjen e Ministrisë së Drejtësisë dhe Këshillit të Lartë të Drejtësisë.

Në gusht të vitit 2013, Prezenca dhe JuST hartuan një studim për efiçencën e gjykimeve në Gjykatën e Rrethit Krujë, duke përdorur të dhënat e mbledhura rreth zgjatjes dhe arsyeve të shtyrjeve të çështjeve civile dhe penale. Pak muaj më vonë të gjithë gjyqtarët dhe kancelari i gjykatës u mblodhën në një tryezë për të reflektuar mbi të dhënat e studimit dhe për të identifikuar zgjidhjet që do të reduktonin vonesat e panevojshme dhe do të përmirësonin shërbimin e gjykatës për qytetarët. Pas bashkëbisedimeve të gjata të drejtuara nga Z. Truman A. Morrison, gjyqtar me përvojë të gjatë në SHBA pranë Gjykatës Superiore të Distriktit të Kolumbias, u hartua një plan i detajuar veprimesh. Ky plan veprimi, i cili u miratua nga gjykata, përfshiu disa objektiva specifike për të shmangur seancat joproduktive, kohën e humbur dhe vonesat e panevojshme. U ra dakord që këto objektiva do të realizoheshin përmes përmirësimit të praktikave për paraqitjen e provave, planifikimit paraprak të pjesëmarrësve në gjykim si dhe kontaktit me palët. Për arritjen e rezultateve, është i domosdoshëm angazhimi i palëve, i përfaqësuesve të tyre, prokurorëve, policisë, përfaqësuesve të institucioneve të përfshira në procesin gjyqësor (p.sh, institucionet e vuajtjes së dënimit, Zyra e Regjistrimit të Pasurive të Paluajtshme, Bashkia, Shërbimi i Provës, Zyra e Përmbarimit, etj.). Për këtë arsye, u organizuan takime të posaçme ndërmjet Gjykatës dhe përfaqësuesve të këtyre institucioneve.

Pas një periudhe gjashtë mujore nga fillimi i Projektit “Drejtësi pa Vonesa” në Gjykatën e Rrethit Gjyqësor Krujë, proceset gjyqësore për çështjet civile u reduktuan mesatarisht në 4.4 seanca nga 14 që zgjasnin më parë, dhe ato për çështjet penale në 3.6 seanca nga 8.8 të zhvilluara më parë. Po kështu, kohëzgjatja mesatare e çështjeve civile u zvogëlua nga 284.2 në 67 ditë, dhe kohëzgjatja e çështjeve penale nga 135 në 44.6 ditë. Çdo gjyqtar arriti të dyfishonte numrin e çështjeve të përfunduara brenda të njëjtës periudhe kalendarike.

Gjykata e dytë që ju bashkëngjit nismës ishte ajo e Rrethit Gjyqësor Korçë, e cila prezantoi nismën në shtator të vitit 2014 me mbështetjen e të gjithë aktorëve të gjyqësorit, institucioneve shtetërore dhe komunitetit vendas. Mjaftuan pak muaj nga zbatimi i kësaj nisme dhe të dhënat statistikore treguan arritje të suksesshme në drejtim të uljes së seancave gjyqësore. Seancat joproduktive u reduktuan  nga 35% në 2% në çështje civile, si dhe nga 25% në  7% në çështje penale. Puka dhe Tropoja e zbatuan me sukses nismën në vitin 2015, dhe, me mbështetjen financiare të Agjencisë Austriake të Zhvillimit, nisma po prezantohet në të gjithë rrethet gjyqësorë në vend.